میانسالی برای بسیاری از افراد دوره بازنگری است: «تا اینجا چه کرده‌ام؟»، «چقدر زمان باقی مانده؟» و «آیا این زندگی همان چیزی است که می‌خواستم؟». گاهی این بازنگری به تغییرهای مثبت منجر می‌شود و گاهی با بی‌قراری، افسردگی پنهان و تصمیم‌های پرخطر مثل خیانت همراه است. در این مقاله توضیح می‌دهیم بحران میانسالی از نگاه روانشناسی چیست، چه ارتباطی با خیانت دارد و چطور می‌توان از آسیب به رابطه پیشگیری کرد.
بحران میانسالی از منظر روانشناسی
اصطلاح «بحران میانسالی» را الیوت ژاک، روانکاو، در دهه ۱۹۶۰ مطرح کرد. پژوهش‌های بعدی نشان دادند همه افراد در میانسالی «بحران» را تجربه نمی‌کنند؛ در یک پژوهش در آمریکا، حدود یک‌چهارم افراد گفتند بحران میانسالی را تجربه کرده‌اند، اما وقتی تعریف دقیق‌تری به کار رفت، این نسبت به حدود ۱۰ درصد رسید (Wethington، ۲۰۰۰). با این حال، پژوهش‌ها نشان می‌دهند رضایت از زندگی در بسیاری از کشورها در میانسالی به پایین‌ترین حد خود می‌رسد و بعد دوباره بالا می‌رود (Blanchflower و Oswald، ۲۰۰۸). پس میانسالی برای بسیاری دوره‌ای پرفشار است، حتی اگر به «بحران» نرسد.
آیا خیانت در سن خاصی بیشتر رخ می‌دهد؟
پژوهش‌ها الگوی ثابتی برای «سن خیانت» نشان نمی‌دهند. خیانت معمولاً حاصل ترکیبی از عوامل است: نارضایتی از رابطه، فاصله عاطفی، فرصت، ویژگی‌های فردی و نگرش‌ها (Fincham و May، ۲۰۱۷). میانسالی می‌تواند با افزودن فشار و بازنگری، برخی از این عوامل را تشدید کند. بیشتر بخوانید: نارضایتی جنسی و خیانت و ریشه‌های کودکی خیانت.
نشانه‌های بحران میانسالی که می‌تواند رابطه را تهدید کند
- بی‌قراری و احساس «گیر افتادن» در زندگی
- تغییرهای ناگهانی در ظاهر، سرگرمی‌ها یا سبک زندگی
- فاصله گرفتن عاطفی از همسر و خانواده
- پنهان‌کاری درباره گوشی، شبکه‌های اجتماعی یا رفت‌وآمدها. بیشتر بخوانید: خیانت مجازی و ۱۵ علامت اینکه همسرتان در حال خیانت است.
- تحریک‌پذیری، مصرف بیشتر الکل یا رفتارهای پرخطر
این نشانه‌ها به‌تنهایی دلیل خیانت نیستند، اما اگر ادامه پیدا کنند، گفت‌وگو و کمک تخصصی لازم است.
افسردگی پنهان در مردان
افسردگی در مردان گاهی به شکل غم آشکار دیده نمی‌شود و ممکن است به صورت تحریک‌پذیری، خشم، کار بیش از حد، مصرف الکل یا مواد، و رفتارهای پرخطر بروز کند. جست‌وجوی هیجان در یک رابطه تازه هم گاهی راهی برای فرار از این احساس‌هاست. درمان افسردگی می‌تواند هم به فرد و هم به رابطه کمک کند.
کمک فوری: اگر افکار آسیب زدن به خود دارید، همین حالا با اورژانس ۱۱۵، اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ تماس بگیرید.
تفاوت میانسالی در مردان و زنان
در زنان، میانسالی با تغییرات دوران گذار به یائسگی، تغییر نقش‌ها با بزرگ شدن فرزندان و گاهی مراقبت از والدین سالمند همراه است. در مردان، سطح تستوسترون با افزایش سن به‌تدریج کاهش می‌یابد، اما این کاهش معمولاً آهسته است و همه مشکلات میانسالی را توضیح نمی‌دهد. فشارهای شغلی، مالی و احساس عقب ماندن از اهداف هم نقش مهمی دارند. بیشتر بخوانید: نشانه‌های خیانت زنان و سردمزاجی و خیانت.
«جوانی دوباره» و رابطه با افراد جوان‌تر
برای برخی افراد، رابطه با فردی جوان‌تر حس جوانی، جذابیت و هیجان را برمی‌گرداند. این احساس معمولاً موقتی است و پیامدهای سنگینی برای خانواده، فرزندان و خود فرد دارد. بیشتر بخوانید: آسیب‌های خیانت.
چگونه پیشگیری کنیم؟
- درباره احساس‌ها صحبت کنید: بی‌قراری و نارضایتی را با همسرتان در میان بگذارید، نه با فرد سوم.
- به رابطه تازگی بدهید: انجام فعالیت‌های جدید و هیجان‌انگیز با هم به نزدیکی کمک می‌کند.
- اهداف تازه تعریف کنید: میانسالی می‌تواند فرصتی برای رشد، یادگیری و معنا باشد.
- از سلامت جسم و روان مراقبت کنید: ورزش، خواب، کاهش الکل و درمان افسردگی.
- مرزهای روشن داشته باشید: مراقب رابطه‌های دوستانه‌ای باشید که به‌تدریج صمیمی‌تر می‌شوند.
نقش روان‌درمانی
- درمان فردی: برای افسردگی، اضطراب و پرسش‌های مربوط به معنا و هویت. بیشتر بخوانید: روان‌درمانی و مشاوره فردی.
- زوج‌درمانی: برای بازسازی ارتباط، چه پیش از خیانت و چه بعد از آن. بیشتر بخوانید: مشاوره خیانت همسر.
نتیجه‌گیری
میانسالی برای بسیاری از افراد دوره‌ای از بازنگری و فشار است، اما لزوماً به بحران یا خیانت ختم نمی‌شود. شناخت نشانه‌ها، گفت‌وگو، مراقبت از سلامت روان و کمک گرفتن به‌موقع، می‌تواند از آسیب به رابطه جلوگیری کند. متخصصان مرکز مشاوره شکرانه به‌صورت حضوری، تلفنی و آنلاین در کنار شما هستند: 021-77755429.
سوالات متداول
بحران میانسالی از چه سنی شروع می‌شود؟
سن مشخصی ندارد و معمولاً بین اواخر دهه چهارم و اوایل دهه ششم زندگی مطرح می‌شود. بسیاری از افراد هم اصلاً آن را تجربه نمی‌کنند.
آیا بحران میانسالی باعث خیانت می‌شود؟
نه به‌تنهایی. خیانت تصمیمی است که عوامل زیادی در آن نقش دارند، اما فشارهای میانسالی می‌توانند خطر آن را بیشتر کنند.
اگر همسرم دچار بحران میانسالی شده چه کنم؟
با آرامش و بدون سرزنش صحبت کنید، او را به مشاوره تشویق کنید و از خودتان هم مراقبت کنید.
منابع
- Wethington E. Expecting stress: Americans and the “midlife crisis”. Motivation and Emotion, 2000.
- Blanchflower DG, Oswald AJ. Is well-being U-shaped over the life cycle? Social Science & Medicine, 2008.
- Fincham FD, May RW. Infidelity in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 2017.
