اختلاف در هر رابطه‌ای طبیعی است. مسئله اصلی این نیست که زوج‌ها اختلاف دارند یا نه، بلکه این است که چطور با آن روبه‌رو می‌شوند. پژوهش‌های جان گاتمن نشان داده‌اند حدود ۶۹ درصد اختلاف‌های زوج‌ها «مشکلات دائمی» هستند؛ یعنی از تفاوت‌های پایدار شخصیت، ارزش‌ها یا سبک زندگی می‌آیند و قرار نیست کاملاً حل شوند، بلکه باید مدیریت شوند (Gottman و Silver، ۱۹۹۹). در این مقاله راهکارهای عملی و مبتنی بر پژوهش برای حل و مدیریت تعارض‌های زناشویی را مرور می‌کنیم.
چرا تعارض‌ها حل نمی‌شوند؟
گاتمن چهار الگوی ارتباطی را شناسایی کرد که با احتمال بیشتر جدایی همراه‌اند و آن‌ها را «چهار سوار» نامید:
- انتقاد: حمله به شخصیت همسر به‌جای صحبت درباره یک رفتار مشخص («تو همیشه…»)
- تحقیر: تمسخر، کنایه، چشم چرخاندن؛ مخرب‌ترین الگو
- حالت تدافعی: توجیه و انداختن تقصیر به گردن دیگری
- قهر یا دیوار سکوت: کناره‌گیری کامل از گفت‌وگو
۸ راهکار عملی برای حل تعارض
۱. شروع نرم
نحوه شروع بحث، مسیر آن را تعیین می‌کند. به‌جای «تو هیچ‌وقت کمکم نمی‌کنی» بگویید: «من امروز خیلی خسته‌ام و به کمکت در شستن ظرف‌ها نیاز دارم.»
۲. صحبت درباره رفتار، نه شخصیت
یک موضوع مشخص را مطرح کنید و از کلمه‌هایی مثل «همیشه» و «هرگز» پرهیز کنید.
۳. گوش دادن فعال
پیش از پاسخ دادن، حرف همسرتان را با کلمات خودتان بازگو کنید تا مطمئن شوید درست فهمیده‌اید. بیشتر بخوانید: ۱۰ تکنیک ارتباط مؤثر برای زوج‌ها.
۴. وقت استراحت
وقتی بحث داغ می‌شود و ضربان قلب بالا می‌رود، توانایی فکر کردن کم می‌شود. توافق کنید هر کدام بتوانید درخواست وقت استراحت کنید (مثلاً ۲۰ تا ۳۰ دقیقه) و بعد گفت‌وگو را ادامه دهید.
۵. تلاش برای ترمیم
یک شوخی، یک لمس یا جمله‌ای مثل «ببخش، تند شدم» می‌تواند مسیر بحث را تغییر دهد. پذیرفتن این تلاش‌ها به همان اندازه مهم است.
۶. پیدا کردن نیاز پشت موضع
پشت بسیاری از دعواها، نیازهایی مثل احترام، امنیت یا توجه وجود دارد. وقتی نیاز اصلی روشن شود، راه‌حل‌های تازه پیدا می‌شود.
۷. سازش
در مشکلات دائمی، هدف پیروزی نیست؛ هدف پیدا کردن راهی است که هر دو بتوانند با آن زندگی کنند.
۸. آشتی و جمع‌بندی
بعد از دعوا، درباره اینکه چه اتفاقی افتاد و دفعه بعد چه کاری متفاوت انجام دهید صحبت کنید. بیشتر بخوانید: چگونه بعد از دعوای زناشویی آشتی کنیم؟
نسبت تعامل‌های مثبت و منفی
گاتمن در پژوهش‌هایش مشاهده کرد زوج‌هایی که رابطه پایداری داشتند، حتی در هنگام بحث، تعامل‌های مثبت (مثل محبت، شوخی و تأیید) بسیار بیشتری نسبت به تعامل‌های منفی داشتند؛ حدود پنج به یک. پس سرمایه‌گذاری روزانه بر محبت و قدردانی، پشتوانه‌ای برای زمان‌های اختلاف است.
وقتی تعارض به فاصله تبدیل می‌شود
اگر اختلاف‌ها حل نشوند، ممکن است به احساس تنهایی در رابطه و دلزدگی منجر شوند. بیشتر بخوانید: چرا در رابطه زناشویی احساس تنهایی می‌کنید؟ و دلزدگی زناشویی. مشکلات جنسی هم گاهی منبع یا نتیجه تعارض‌اند؛ بیشتر بخوانید: اهمیت مشاوره جنسی در زندگی زناشویی.
چه زمانی به مشاور زناشویی مراجعه کنیم؟
- دعواها تکراری‌اند و به نتیجه نمی‌رسند.
- تحقیر، قهرهای طولانی یا بی‌اعتمادی در رابطه وجود دارد.
- یکی از شما به جدایی فکر می‌کند.
- خشونت یا تهدید وجود دارد؛ در این صورت ایمنی اولویت دارد و در موقعیت خطر با پلیس ۱۱۰ یا اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید.
زوج‌درمانی مبتنی بر شواهد به حدود ۷۰ درصد زوج‌ها کمک می‌کند (Lebow و همکاران، ۲۰۱۲). بیشتر بخوانید: مشاوره زناشویی، سوالات رایج زوج‌ها در مشاوره زناشویی و حفظ رابطه پس از مشاوره زناشویی.
نتیجه‌گیری
اختلاف بخشی طبیعی از زندگی مشترک است. شروع نرم، گوش دادن فعال، وقت استراحت، تلاش برای ترمیم و پذیرش اینکه برخی تفاوت‌ها ماندگارند، به زوج‌ها کمک می‌کند به‌جای جنگیدن، با هم مشکل را مدیریت کنند. متخصصان مرکز مشاوره شکرانه در شرق تهران به‌صورت حضوری، تلفنی و آنلاین در کنار شما هستند: 021-77755429.
سوالات متداول
آیا دعوا کردن در رابطه طبیعی است؟
بله. مهم نحوه دعوا کردن است؛ گفت‌وگوی محترمانه حتی در اختلاف، نشانه رابطه سالم است.
اگر همسرم حاضر به گفت‌وگو نباشد چه کنم؟
زمان آرام‌تری را انتخاب کنید، با شروع نرم صحبت کنید و اگر ادامه داشت، میتوانید مشاوره را به‌تنهایی شروع کنید.
چند جلسه مشاوره زناشویی لازم است؟
به شدت و مدت مشکلات بستگی دارد و مشاور پس از جلسات اول برآورد می‌دهد.
منابع
- Gottman JM, Silver N. The Seven Principles for Making Marriage Work. 1999.
- Gottman JM, Levenson RW. Marital processes predictive of later dissolution. Journal of Personality and Social Psychology, 1992.
- Lebow JL, et al. Research on the treatment of couple distress. Journal of Marital and Family Therapy, 2012.
