بارداری دوره‌ای پر از تغییر است؛ هم برای بدن و هم برای رابطه زوج. یکی از پرتکرارترین سؤال‌ها در این دوره این است: «آیا رابطه جنسی در بارداری امن است؟» پاسخ کوتاه این است که در بیشتر بارداری‌های طبیعی و بدون عارضه، رابطه جنسی ایمن است. اما در برخی شرایط پزشکی باید با پزشک یا ماما مشورت کرد. در این مقاله اطلاعات علمی درباره ایمنی، تغییرات میل جنسی و حفظ صمیمیت در بارداری را مرور می‌کنیم.
توجه: این مقاله جایگزین مشورت با پزشک یا مامای شما نیست. شرایط هر بارداری متفاوت است.
تغییرات بارداری و اثر آن بر رابطه جنسی
یک مرور گسترده بر ۵۹ پژوهش (فون زیدو، ۱۹۹۹) نشان داد میل و فعالیت جنسی در بسیاری از زنان در طول بارداری تغییر می‌کند؛ معمولاً در سه‌ماهه اول به دلیل تهوع و خستگی کاهش می‌یابد، در سه‌ماهه دوم برای برخی افزایش پیدا می‌کند و در سه‌ماهه سوم به دلیل تغییرات بدنی و ناراحتی دوباره کم می‌شود. این الگو برای همه یکسان نیست و تفاوت‌های فردی طبیعی است. همسران هم ممکن است به دلیل نگرانی درباره جنین، میل کمتری داشته باشند.
ایمنی رابطه جنسی در بارداری: حقایق علمی
- جنین محافظت می‌شود: کیسه آمنیوتیک، عضلات رحم و درپوش مخاطی دهانه رحم از جنین محافظت می‌کنند و رابطه جنسی در بارداری طبیعی به جنین آسیب نمی‌رساند (ACOG).
- رابطه جنسی و زایمان زودرس: در بارداری‌های کم‌خطر، پژوهش‌ها افزایش خطر زایمان زودرس را به دلیل رابطه جنسی نشان نداده‌اند (سیل و همکاران، ۲۰۰۱).
- انقباض‌های خفیف پس از ارگاسم: ممکن است پس از ارگاسم انقباض‌های خفیف و گذرا احساس شود که معمولاً طبیعی است. اگر انقباض‌ها منظم، دردناک یا ماندگار شدند، با پزشک تماس بگیرید.
- پیشگیری از عفونت: اگر احتمال عفونت‌های منتقله از راه جنسی وجود دارد، استفاده از کاندوم توصیه می‌شود، چون برخی عفونت‌ها می‌توانند به جنین آسیب برسانند.
- یک هشدار مهم: در رابطه دهانی، دمیدن هوا به داخل واژن باید کاملاً پرهیز شود، چون در موارد نادر می‌تواند خطر جدی (آمبولی هوا) ایجاد کند (ACOG).
علائم خطر و موقعیت‌هایی که باید با پزشک مشورت کرد
در این شرایط پیش از ادامه رابطه جنسی حتماً با پزشک یا ماما مشورت کنید:
- خونریزی واژینال بدون علت مشخص
- نشت مایع آمنیوتیک یا پاره شدن کیسه آب
- سابقه یا خطر زایمان زودرس
- جفت سرراهی (پلاسنتا پرویا)
- نارسایی دهانه رحم یا سرکلاژ
- بارداری چندقلویی (بسته به نظر پزشک)
اگر هنگام یا پس از رابطه درد شدید، خونریزی، تب یا کاهش حرکات جنین را تجربه کردید، فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مامایی مراجعه کنید.
وضعیت‌های راحت‌تر در طول بارداری
با بزرگ‌تر شدن شکم، وضعیت‌هایی که فشاری روی شکم ایجاد نمی‌کنند معمولاً راحت‌ترند؛ مثل وضعیت پهلو به پهلو یا وضعیت‌هایی که خانم کنترل عمق و سرعت را در دست دارد. از اواسط بارداری، دراز کشیدن طولانی به پشت ممکن است باعث سرگیجه شود؛ در این صورت وضعیت را تغییر دهید. مهم‌ترین معیار، راحتی و رضایت خانم باردار است.
صمیمیت فقط رابطه جنسی نیست
اگر رابطه جنسی به دلیل توصیه پزشک یا نبود تمایل ممکن نیست، صمیمیت می‌تواند از راه‌های دیگر حفظ شود: نوازش، ماساژ، در آغوش گرفتن، گفت‌وگو و وقت گذراندن با هم. درباره اهمیت رابطه جنسی در زندگی مشترک مقاله اهمیت سکس در رابطه زوجین و برای ایده‌های بیشتر مقاله لذت بیشتر در رابطه جنسی را بخوانید.
نقش همسر در حمایت از همسر باردار
- احترام به تغییرات میل و مرزهای همسر باردار، بدون فشار یا دلخوری
- گفت‌وگو درباره نگرانی‌ها، از جمله ترس از آسیب به جنین
- همراهی در مراقبت‌های بارداری و پرسیدن سؤال‌ها از پزشک
- توجه به خلق همسر؛ اضطراب و افسردگی در بارداری شایع‌اند و قابل درمان‌اند
کاهش رابطه جنسی در بارداری ممکن است در برخی زوج‌ها با احساس فاصله همراه شود؛ اگر این فاصله ادامه پیدا کرد، مقاله دلزدگی زناشویی چیست را ببینید.
شرایط خاص
در زنان مبتلا به دیابت یا دیابت بارداری، کنترل قند خون و پیگیری مراقبت‌ها اهمیت دارد؛ درباره اثر دیابت بر رابطه جنسی، مقاله رابطه جنسی و دیابت را ببینید. درباره رابطه در دوران قاعدگی هم میتوانید مقاله رابطه جنسی در زمان پریود را بخوانید.
آماده‌سازی برای دوره پس از زایمان
پس از زایمان، معمولاً توصیه می‌شود زوج‌ها تا زمان قطع خونریزی، بهبود بدن و تأیید پزشک در معاینه پس از زایمان (اغلب حدود چند هفته پس از زایمان) صبر کنند. در این زمان، مشورت درباره روش پیشگیری از بارداری هم مهم است. برای اطلاعات بیشتر مقاله رابطه جنسی بعد از زایمان را بخوانید.
مشاوره تخصصی
اگر اضطراب، تعارض یا کاهش صمیمیت در دوران بارداری رابطه‌تان را تحت تأثیر قرار داده، مشاوره زوجی و جنسی می‌تواند کمک کند. مرکز مشاوره شکرانه با بیش از ۱۵ سال تجربه در شرق تهران، این خدمات را به‌صورت حضوری و آنلاین ارائه می‌دهد. برای دریافت نوبت با شماره 021-77755429 تماس بگیرید. سؤال‌های پزشکی درباره ایمنی رابطه در بارداری را با پزشک یا مامای خود مطرح کنید.
پاسخ به باورهای غلط رایج
آیا رابطه جنسی در بارداری به جنین آسیب می‌زند؟
در بارداری طبیعی خیر. جنین توسط کیسه آمنیوتیک و رحم محافظت می‌شود.
آیا رابطه جنسی باعث سقط در سه‌ماهه اول می‌شود؟
در بارداری طبیعی، شواهدی وجود ندارد که رابطه جنسی باعث سقط شود. بیشتر سقط‌های سه‌ماهه اول به دلیل ناهنجاری‌های کروموزومی جنین رخ می‌دهند. اگر خونریزی یا سابقه سقط مکرر دارید، با پزشک مشورت کنید.
آیا رابطه جنسی در ماه آخر زایمان را شروع می‌کند؟
شواهد درباره این باور قانع‌کننده نیست. پزشکان معمولاً رابطه جنسی را روشی مطمئن برای شروع زایمان نمی‌دانند.
منابع
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Is it safe to have sex during pregnancy? Patient FAQ.
- NHS. Sex in pregnancy.
- von Sydow K. Sexuality during pregnancy and after childbirth: a metacontent analysis of 59 studies. J Psychosom Res. 1999;47(1):27-49.
- Sayle AE, Savitz DA, Thorp JM, Hertz-Picciotto I, Wilcox AJ. Sexual activity during late pregnancy and risk of preterm delivery. Obstet Gynecol. 2001;97(2):283-289.
- MacPhedran SE. Sexual activity recommendations in high-risk pregnancies: what is the evidence? Sexual Medicine Reviews. 2018;6(3):343-357.
